Bernard Mandeville M.D.
DOKTER, PSYCHIATER en onovertroffen DOORDENKER
Familiebijbel

 

De familiebijbel van de Mandevilles

De onderstaande transcriptie in de oorspronkelijke spelling betreft alle genealogische aantekeningen in de ‘Mandeville’-familiebijbel. Deze bijbel, een Statenbijbel van de eerste druk uit 1637, bevindt zich in particulier Nederlands bezit. De aantekeningen in de familiebijbel betreffen verschillende generaties en personen. Afgaande op de aantekeningen is de eerste eigenaar van de bijbel vermoedelijk het echtpaar Johannes Cromstrijen-Catarina Verhaer geweest. Catarina Verhaer was een zuster van Barent Verhaer, die de schoonvader van Michael de Mandeville was en grootvader van Bernard Mandeville. De bijbel lijkt vervolgens in het bezit te zijn gekomen van Michael de Mandeville en zijn vrouw Judith Verhaar, althans als deze vererving heeft plaatsgevonden voordat Judith in 1688 overleed. Hun dochter Petronella, de zuster van Bernard Mandeville, heeft de bijbel geërfd van haar vader en deze is daardoor eigendom geworden van de familie Van Laer-De Mandeville in Zwolle. Daarna is de bijbel is via nog niet onderzochte verervingen terecht gekomen bij nakomelingen van Van Laer-De Mandeville in Den Haag. Zij hebben geruime tijd geleden de bijbel geschonken aan een familie in Scheveningen. De huidige eigenaar is een erfgenaam van deze laatstbedoelde familie.

 


De oudste aantekening, door Johannes Cromstrijen

 

Ick Johannis Willemse Cromstrijen ben ghebooren int Jaer ons Heeren -1604 den 22 November, ende mijn Huisvrou [echtgenote] Catarina Dircks Verhaer [oudtante van Bernard Mandeville] is gebooren int Jaer ons Heeren -1607 den 28 September.

 

        Ende wij bennen tsaemen ghetrout int Jaer -1641 den 12 Februarij ende onsen eersten Soon Willem Jansen Cromstrijen is ghebooren int Jaer 1644 den eersten Febuwaerij savons tussen acht en negen uuren en heeft sijnnen Cristelicken doop ontfangen in de Kappel tot Allickmaer [Alkmaar] ende onsen Soon Willem Jansen Cromstrijen is ghestorven den 30 augustij s ochtens tussen negen en half tienen, ende is op den 2 September begraven inde grote kerrick [kerk].

 

 

Aantekeningen door Michael de Mandeville 

 

 Anno 1635 den 4 octob(er) ouden stijl [dit betekent: Juliaanse kalender] is in den Heere gerust onsen beminden Grootvader Michaël de Mandeville M.D. doctor ordinaris en Raadt der Stadt Nieumegen oudt sijnde 59 iaren.

 

       Anno 1636 den 5 Julij is in den Heere gerust onze beminde Grootmoeder Maria van den Rade Huijsvrou van Michael de Mandeville oudt sijnde 59 iaren min 5 dagen; uijt desen is gebooren

 

       Anno 1611 den 26 Februarij is onsen beminden Vader Emmanuel de Mandeville Med(icinae) Doct(or) en der selfs faculteijt ordinaris professor tot Nieumegen gebooren, getrout hebbende 1635 den 9 Decemb(er) Juff. Petronella van Rijmsdijk, die gebooren was tot Grave (daar sij ook sijn getrout) 1611 den 17 Martij onse beminde Moeder.

 

       Anno 1660 den 19 octob(er) ouden stijl een quartier na drije uuren na de middag, is in den Heere gerust onsen beminden Vader Emmanuel de Mandeville Doctor Medicinae ordinaris der Stadt Nieumegen, en der selfs faculteijt professor ordinaris in (den) Academie des Nieumeegsen Quartiers oudt sijnde 49 negen en veertig iaren 7 maanden en 21 dagen.

 

       Anno 1675 den 27 April nieuwen [mogelijk: oude] stijl s morgens te 6 uuren is in (den) Heere gerust, tot Rotterdam, onse beminde Moeder Petronella van Rijmsdijk Huysvrou van Emmanuel de Mandeville Med. Doct. en Professor.

 

       Anno 1662 den 18 octob(er) oud(en) stijl quartier voor 4 uuren s morgens is in (den) Heere gerust onsen waarden broeder Wolter de Mandeville Med. Doct. ordin(aris) en Professor der selfde faculteijt der Nijmeegsen Quartiers in die academie tot Nieumegen oudt sijnde 24 iaren en 10  maanden en 20 dagen, ven(?) na dat hij 12 uuren langer dan 2 iaren onsen beminden Vader overleeft hadde.


Aantekeningen door Michael de Mandeville (vervolg)

Op de afbeelding hieronder staan de aantekeningen betreffende Michael de Mandeville en Judith Verhaer en hun gezin, geschreven door Michael de Mandeville, de vader van Bernard Mandeville. De transcriptie ervan volgt hierna.

   

        Anno 1639 den 26 Septemb(er) op donderdag s na middags ten halff 3 uuren ben ik Michaël de Mandeville tot Nieumegen gebooren.

       Anno 1642 den 12 Decemb(er) is gebooren mijn L(ieve) Huijsvrou Judith Verhaer tot Schoonhoven.

       Anno 1667 den 28 Julij ouden stijl ben ik Michaël de Mandeville M.D. aetatis [in de leeftijd van] 28 iaren min 2 maanden met mijn L(ieve) Huijsvrou Judith Verhaer aetatis 24 iaren en 7 maanden tot Beek buijten Nieumegen door D(omi)nus Van Gent getrout.

       Anno 1668 den 3 Julij is gebooren onse eerste dogter s avonts een weijnig na 7 uuren en een quartier naar agten gestorven, binnen Rotterdam in Groote kerk begraven.

       Anno 1669 den 2 Augusti is gebooren onsen eersten Soon en is gedoopt Emmanuel en den 9 dito s morgens omtrent half 6 gestorven, ook bij sijn Suster begraven.

       Anno 1670 den 15 November s morgens omtrent 3 uuren is gebooren onsen tweeden Soon en is gedoopt Bernardus. [Bernard Mandeville]

       Anno 1678 den 4 december omtrent 4 uuren is gebooren onse tweede dochter en is gedoopt Piteranella Maria en is 6 Week out geworden en tot Rotterdam in de Fransche Kerk begraven.

       Anno 1684 den 12 Augustus is gebooren onse vierde [lees: derde] dogter ’s avonts tusschen 5 en 6 uuren, en is gedoopt Pietronella Clementia.

       Anno 1688 den 29 Martij is gestorven mijn L(ieve) Huijsvrou Judith Verhaer.

 

Aantekening door Maria, Elizabeth of Johan de Mandeville

 Anno 1699 den 24 novemb(er) nademiddag quartier voor drijen is gestorven onse waarde broeder Michael de Mandeville Medicijne Doctor en is begrave tot Amsterdam inde nieuwe kerck op den 30 november out sijnde 60 jaar en acht weeke en vijf daagen.

 

Aantekening door Jan van Laer

 Anno 1709 den 19 Novemb(er) Nieuwen stijl ben ik Jan van Laer I.U.D [jur.doctor] Rentmeester der pastorijen en viccarijen goederen van Sallandt en Isselmuyden, en gemeens-man der Stadt Swol, tot Oosterbeek in Gelderlandt, getrouwt met Me Juff. Petronella de Mandeville. Haar ouderdom siet hier voor.

       Anno 1683 den 23 Meert oude stijl ben ik gebooren tot Swol.

       Anno 1710 den 4 Aug. op Maandag avondt om 12 uur is ons gebooren een Dogter, en woensdag avondt in de groote kerk gedoopt Wilhelma Elizabeth, na Willem van Laer Burgemeester ens. en Juff. Elizabeth de Mandeville ten overstaan van Juffr. Mandeville gemelt, en Juffr. Anna Sophia van Laer.

       Eodem [hetzelfde] anno is Wilhelma Elizabeth op den 4 october overleden, en den 7 dito begraven in de Broeren kerk tot Swol.

       Anno 1712 den 23 Jannuarij des Snagts om Een uur, is geboorn een Dogter, en Sondag na de middag in de Groote kerk gedoopt Juliana Elizabeth, na Judith Verhaar, en Elizabeth de Mandeville ten overstaan van gemelte Juffer.

       Anno 1712 den 12 November des smorgens om seven uuren is ons gebooren een soon, Een Uur daar na overleden; En begraven in de Broeren kerk.

       Anno 1713 den 20 December, sijnde Woensdag, des savondts om Zeven uuren is gebooren onse twede soon en op den 22 in de Groote kerk gedoopt Wilhelm, na Wilhelm van Laer, sijn Grootvader, ten overstaan van Juffr. Anna Sophia van Laer.

       Anno 1715 den 15 Meert, sijnde Vrijdag, smorgens om 8 uuren is gebooren onse derde soon, en op den 17 in de Groote kerk gedoopt Michael, na sijn Grootvader Michael de Mandeville, M. Doctor, ten overstaan van juffrouw Elizabeth de Mandeville.

       Anno 1716 den 24 April sijnde vrijdag smiddaags om twe uuren is gebooren onse derde dogter en op den 26 April op donderdag in de Groote kerk tot Swol gedoopt Cornelia, na onse Neef Cornelio van Laer voornaam koopman tot Amsterdam [die van 1702-1722 eigenaar was van huize Driemond bij Weesp], ten overstaan van juffrouw Elyzabeth de Mandeville.

       Anno 1718, den 1ten Meert sijnde Dingsdag om twe uuren is gebooren onse vierde Soon en op den 3. dito sijnde donderdag in de Groote kerk tot Swol gedoopt Jan Abraham, Na Mij en na sijn oudt Oom Abraham Oort Raadt-Heer tot Emden ten overstaan van Juffrouw Anna Sophia van Laer.

       A(nn)o 1739 den 7 octob(er)is onse Dogter Juliana Elyzabeth aan een Uitterende Siekte gestorven des woensdag avondt tusschen 10 en 11 uuren oudt sijnde 27 jaaren 8 maanden en 14 dagen begraven tot Swol in de Grote kerk op t choor in t Graf sub Num. 742. [‘742   Grafplaats van Burgemeester Jan van Laar met een grafsteen van Jacob van Vorden en Jan van Laer camenaar der Stad Zwolle ’, vermelding in Harry Vrielink, Graven en begraven in Zwolle (2006)].


Aantekening door Petronella van Laer-de Mandeville

A(nn)o 1751 is op den 19 Meij savonts omtrent 10 uuren onse jongste Dogter [Cornelia] Van Laer getrout an François Vander Hoop Commijs van sLants [ontbreekt] te Venlo in den Ouderdom van omtrent 35 Jaar na de Verlos[sing] van een Doot Kint aldaer gestorven en begraven; sijnde na haar o(verlijden) [onleesbaar] een tweede Kindt mede Doot.

       1762 den 13 september is Mijn teedere Beminde en Dierbare Man, Mr Joan van Laer in Leven Oud Burgemeester en Eerste Cammenaer der Stadt Zwol aan een Verstoppinge van 14 dagen en gevolg van koorse op Sondag nag(t) op de klok van 12 uuren in den ouderdom van 79 Jaar 5 Maande en 11 d(agen) tot mijn groote Droefheit gestorven is, na dat wij te same 52 Jaren en 10 Maanden waren getrouwt geweest, en begraven in de Groote Kerk tot Zwol op het Choor in het Graf sub num. 742.

       1765 den 17 Juli is mijn tweede Geliefde Soon Michaël Van Laer J:U:D: en Lidt van de Gesworen Gemeente der Stadt Zwol, na gedurende de tijd van elf dagen vele benauwtheden veroorsaekt, door een geïncarceerende [ingeklemde] breuk te hebben geleden, gestorven des nagts om half twee uuren tot mijn droefheit in den Ouderdom van vijftig jaren en 4 maande en twee dagen begraven in de Groote kerk tot Zwol op het Choor in t Graft sub Num. 742.


Aantekening door Wilhelm of Jan Abraham van Laer:

 1774. Den 30 Augustij is onse veel geëerde en seer Gelieffde Moeder Vrouwe Petronella Clementia Weduwe Van Laer geboren De Mandeville na ruim negen Jaaren Blind geweest sijnde, door Verval van kragten in de ouderdom van over de Negentig Jaaren des Morgens om Ses Uiren gestorven, en dus 12 Jaaren na Haar D(ier)b(are) Eheman Zal(ige)r, en begraven in de Grote kerk op ’t Choor tot Zwol in ’t Graft sub N: 742.

 P.S.

 Niet vermeld is het overlijden van Elizabeth de Mandeville. Zij is op 18 maart 1724 begraven in de Grote of St Michaelskerk te Zwolle, voor het choor, graf nr. 261 in de kerk. Dit is het graf van de heer Bernardus van Laar (vgl. Vrielink, a.w.)

 

 

Genealogische aantekeningen

> Attestatie van ondertrouw (Marriage licence allegation) en testament/ probatum

> Mandeville, van de Zuidelijke naar de Noordelijke Nederlanden